Thomas More Ütopya Kitap Özeti

24.02.2022
768
Thomas More Ütopya Kitap Özeti

Thomas More Ütopya kitap özeti arayanlar için harika bir paylaşım hazırladık. King’in çalışmasından, görüşlerinden ve yaşam tarzından farklı olarak, Thomas More 6 Temmuz 1535’te Londra Köprüsü’nde “kötü bir amaçla hain ve şeytani davrandığı için” ölüm cezasına çarptırılıp, kafası kesilir ve halka açık bir şekilde sergilenmiştir. Thomas More Ütopya kitap özeti için yazımızın devamını okuyabilirsiniz.

Thomas More Ütopya Kitap Özeti

1478 doğumlu Thomas Moore, canı pahasına bile olsa Kral’a hayır demesini bilen ve hiçbir baskı altında inancını değiştirmeyen bir adamdır. Aralarındaki farklar üniversite eğitimleri sırasında ortaya çıkmaya başladı. Oxford’da Yunanca ile tanışmış ve Yunan düşüncesini yeniden inceleyen İtalyan Rönesansına sempati duymuştur. Ailesi ve yetkilileri bu eğilime tepki gösterince arkadaşı Erasmus’un da etkisiyle hukuku seçmiştir. Kral bundan pek hoşlanmasa da giderek popülerleşen, bilgisi ve tavrıyla öne çıkan More ile ilişkilerini sıcak tutmaya çalışmıştır. Önce Adalet Bakanlığı’na getirildi.

Ancak mahkemede işi olanlardan hediye almayı reddederek sözleşmeleri ihlal etmiştir. Ardından Kral’ın boşanma talebini reddetti. Böylece sarayla arası bozuldu ve 1532’de bakanlıktan istifa etti. Davet edildiği düğün törenine katılmadı. 1534’te VIII. Henry’nin yasama organı tarafından kabul edilen ‘Üstünlük Yasası’nı inançlarına ve yasalara aykırı bulduğu için kabul etmeyi reddetti ve kralın papadan üstün olduğuna dair yemin etmeyi reddetmiştir. İskandinav ülkelerinde Rönesans, İtalya’dan sonra başladı ve hemen reformla karıştırıldı. Bu nedenle anarşist ve ahlaksız değil, dini olarak etkilenmiştir. Aksine, dindarlık ve kamu erdemi ile ilişkilendirilmiştir.

Bu hareketin örnekleri, aynı zamanda yaşayan ve arkadaş olan Erasmus ve Sir Thomas More’dur. Her şeyden hoşnutsuzluğu temsil eden sıradan filozoflar da sistematik değildi ve Skolastik’e tepkiyi belirleyen bu huzurluk olmuştur. Yani ütopya üretilmiş bir kelimedir, ancak kavramsallaştırılmasıyla beklenmedik bir etki yaratmıştır. Herkesin buna farklı anlamları, basit dilsel imkansızlıktan değil, sosyal tasarımlardaki karşıtlıklardan gelir. Bu kelimeyi günlük konuşmalarımızda yanıltıcı bir şekilde kullanıyoruz, ancak felsefi, politik ve ideolojik temelleri biraz farklıdır.

Genelde ise, fantezi ve gerçeklik çarpışmaktadır. En büyük ve en etkili ütopyalar olarak, çok tanrılı veya tek tanrılı cennet ve cehennem tasarımlarına sahip dinleri, bu fantezi ve gerçek karışımına örnek olarak vermek mümkündür. Her ne kadar din veya felsefe olarak adlandırılsa da Thomas Moore bu kavramı kullanmadan önceki tarihsel dönemlerde ütopik anlayışlar bulmak zor değildir. Bu tarih neredeyse yazı ve mağara resimleri tarihi kadar eskidir.

Thomas More’un “Ütopya”sı, roman sanatının henüz ortaya çıkmadığı o günlerde bir anlatı metni olarak kurgulanmıştır ve Columbus’un keşiflerinin etkisiyle yazılmış ilk kurmaca metin olması bakımından ilginçtir.

Ütopya, Güney yarım kürede bir adadır. Hikâye, bu adada yaşayan bir denizcinin adalıların kurduğu düzenin mükemmelliğini Avrupa’ya tanıtmasıyla devam eder. Böylece More, İngiltere’de gücün mutlak olamayacağını belirtir ve olması gerekene işaret eder. Siyasal ve ekonomik yaşamı yeniden yapılandırır.  Devletin ilk mimari tasarımı olan “Ütopya” da dikkat çekicidir; bu ada devletinde hepsi aynı plana sahip 54 şehir var ve sadece başkentin planları farklıdır. Tüm sokak genişlikleri aynıdır ve herkesin de evi aynı tarzdadır. Evlerde sokak ve bahçe kapıları bulunmakta olup, kilit bulunmamaktadır. Herkes istediği eve girebilir ve çatıları düzdür. Her 10 yılda bir ev değiştirilir, böylece mülkiyet duygusu kalmaz. Köylerin her birinde 40 kişilik çiftlikler var ve şimdi More’un eşitliğinin sınırındayız, bu 40 kişiden ikisi köledir. Her çiftlik bilge yaşlı bir adam ve bir kadın tarafından yönetiliyor.

Evlerin bile aynı olduğu, herkesin ya da daha doğrusu her kategorinin yaz kış aynı stili giydiği adada elbette giyim ve giyim de belirliyor. Bir giysi yedi yıl dayanmaktadır. İş bitiminde giyilen yün karışımları da aynı olup doğal yün rengindedir. Tanıtımını More’un cümleleri ile devam edersek eğer; “Kadınlar, rahipler, hizmetçiler, dilenciler, toplumumuzun çoğunluğu işe yaramaz. Zenginlerin zenginliği nedeniyle, gereksiz lükslere çok fazla çaba harcanıyor. Ütopya cumhuriyetinde bunların önüne geçileceği için çalışma 6 saat olarak belirlenmiştir. Kalıntı değer oluşursa, günlük çalışma süresi kısıtlanır.

 Aile ataerkil bir ailedir. Evli olan oğlu babasıyla birlikte yaşıyorlar. Eve sığmaz ise yeni bir eve gidiyorlar. Şehirler büyürse, yeni bir şehir kurulur. Hayvanların öldürülmesi, özgür vatandaşlar zulmü öğrenmesinler diye kölelere emanet edildi. Yemekler halka açık salonlarda yenir ve köleler oradaki ayak işlerini yapar. Evlenirken hem erkeğin hem de kadının bakire olması esastır. Demirin bulunmadığı adada bunu sağlamak için dış ticaret yapılmaktadır. Savaş zaferleri övülmez, ancak savaş zorunluluktan yapılır ve mümkün olduğunda paralı askerler işe alınır. Altın ve gümüş birikimi savaş için yapılır.

thomas-more-utopya-kitap-ozeti

Günlük hayatta altın ve gümüş, nefret edilecek bir şapka veya zincir olarak kullanılır. Mutluluğu zevkte bulan bir ahlak ve zühdden uzak bir dinî tavır vardır. Kadınlar da rahip olabilir, rahipler onurlandırılır, ancak toplumda hiçbir güçleri yoktur. Allah’a inanmayanlar yurttaş sayılmazlar ve siyasi hayata katılmazlar ama hiçbir şekilde rahatsız da olmazlar. Üstelik kendi geleceğini okumuş gibi, “Ütopya”sına çalmanın ölüm cezasını eleştiren bir argümanla başlamaktadır. Her ütopya, çağının toplumsal koşullarının bir eleştirisi niteliğine sahiptir.

Dini bir inançla, Hıristiyanlığın başlangıcında yaşanan kötülüklerin eşitlikçi görüşlerle arındırılacağı öğretisine inanan Thomas More, siyasi iktidarın yoğunlaşmasına ve sınıf ayrıcalıklarına karşı bir metin yazmıştır. Ancak ilk bakışta eşitlikçi görünen bu ütopyayı kazıdığımızda birçok ütopyada olduğu gibi bireyi yok sayan ve standartlaştıran bir toplum mühendisliği ile karşılaşıyoruz. Görünen o ki toplumda farklılığa yer yok ama yönetimdeki kişiler bilgili kişiler arasından seçiliyor. Yani ütopik de olsa bilginin topluma yayılacağı fikri ileri sürülmez. Buradan soyluların yoksulları ne kadar hor gördüğü çıkarılabilir.

Toplumun en hümanist ve aydın insanları bile sınıf farklılıklarını toplumsal planlarda ortaya koymaktadır. Ancak 1518 yılında yazılan bu metin, dönemin düşünce, kanun ve inançları ışığında değerlendirilmelidir. Buradaki standardizasyondaki abartı, zamanın soylularının görkemine ve toplumun büyük yoksulluğuna bir tepkidir. Ütopya’da acı ve adaletsizlik ortadan kaldırılmıştır. İnsanlar eşit ve özgürce yaşarlar. Kralın zulmü yoktur, soyluların lüks tutkusu vardır. Memurları parayla satın almak mümkün değil.

Onlara dini baskı uygulayan savaş çığlığı atan yöneticiler yoktur. Ütopya; Bir hayaller ülkesi, bir mutluluk ülkesidir. Tüm bu tespitlerin sonucunda Thomas More’un Ütopya’sında bir tasarım vardır. Bu tasarım bir adada gerçekleşir. Bu adada adil bir düzenin hayalleri var. Özel mülkiyet tüm kötülüklerin anasıdır. Adada özel mülkiyet yoktur. Ütopyada ki herkes emeğiyle hayata katılmaktadır. Ütopyacılar ürettiklerini her zaman ortak olan depoda tutmaktadır ve gerektiğinde ise kullanmaktadır. Ütopya adasında tamamen demokratik bir düzen vardır.

Faydalı olabilecek diğer içerikler

YAZAR BİLGİSİ
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.